ภาวะชักจากไข้เป็นภาวะที่พบบ่อยในเด็ก พบได้ 2-5% เป็นการชักที่พบร่วมกับไข้มากกว่า 38 องศาเซลเซียส พบในเด็กอายุ 6 เดือนจนถึง 5 ปี เนื่องจากสมองของเด็กยังพัฒนาไม่เต็มที่ เมื่อมีการเพิ่มขึ้นของอุณหภูมิร่างกาย จะกระตุ้นให้เกิดอาการชักตามมาได้ โดยที่สาเหตุของชักต้องไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อระบบประสาทส่วนกลาง ไม่ได้เป็นความผิดปกติของเกลือแร่ในร่างกาย และไม่มีประวัติชักโดยไม่มีไข้มาก่อน
ลักษณะของอาการชักที่เกิดขึ้นจะมีอาการเกร็งกระตุกทั่วร่างกายหรือบางส่วนของร่างกาย ตาเหลือก เรียกไม่รู้ สึกตัวและไม่ตอบสนอง ปัสสาวะและอุจจาระราด โดย ทั่วไปอาการชักไม่นานมักไม่เกิน 2-3 นาที หลังชักจะตื่นรู้สึกตัว
พยากรณ์โรค
ภาวะชักจากไข้ไม่ส่งผลต่อระบับสติปัญญาของเด็ก ยกเว้นในรายที่มีภาวะชักนานเกิน 30 นาที ที่ทำให้เกิดสมองขาดออกซิเจน ส่งผลต่อสมองในระยะยาวและมีความพิการตามมาได้
- ภาวะชักจากไข้มีโอกาสเกิดซ้ำ 30% และมีประมาณ 10% ที่จะเกิดชักจากไข้เกิน 3 ครั้ง เด็กจะมีภาวะชักจาก ไข้ได้จนถึงอายุ 5 ปี หลังจากนั้นอาการชักจะน้อยลง
- ปัจจัยเสี่ยงที่สัมพันธ์กับการเกิดภาวะชักจากไข้ซ้ำได้แก่ ชักครั้งแรกเมื่ออายุน้อยกว่า 18 เดือน มีประวัติชักจากไข้ในพ่อแม่หรือพี่น้อง ชักโดยที่ไข้ไม่สูง ชักภายในชั่วโมงแรกของไข้ ถ้ามีปัจจัยเสี่ยงหลายข้อจะมีโอกาสชักจากไข้ซ้ำมากขึ้น
ผู้ป่วยที่มีภาวะชักจากไข้ครั้งแรก มีโอกาสพัฒนาเป็นโรคลมชักความเสี่ยงเท่ากับเด็กทั่วไปประมาณ 2-5% ทั้งนี้ ผู้ที่มีโอกาสพัฒนาเป็นลมชักสูงกว่าปกติ ได้แก่ มีประวัติโรคลมชักในครอบครัว พัฒนาการช้าหรือระดับสติปัญญาต่ำ ตอนที่มีอาการชักตรวจร่างกายพบความผิดปกติทางระบบประสาท ภาวะชักจากไข้ที่มีอาการเกร็งหรือกระตุกเพียงด้านเดียวของร่างกาย ระยะเวลาชักนานมากกว่า 15 นาที และมีชักซ้ำใน 24 ชั่วโมงหลังการชักในครั้งแรก ในรายที่มีความเสี่ยงเหล่านี้แนะนำส่งตรวจคลื่นไฟฟ้าสมอง เพื่อประเมินโรคลมชัก
ฃ 
การวินิจฉัยโรค
การวินิจฉัยภาวะชักจากไข้จะอาศัยการซักประวัติและตรวจร่างกาย และการตรวจทางห้องปฏิบัติการ เพื่อแยกโรคจากสาเหตุอื่นที่ทำให้เกิด อาการชัก ได้แก่ การติดเชื้อระบบประสาทส่วนกลาง ความผิดปกติของ เกลือแร่ในร่างกายและโรคลมชัก โดยแยกสาเหตุเหล่านี้ออกไปก่อนจึงจะให้การวินิจฉัยภาวะชักจากไข้
การรักษาที่สำคัญ คือ การลดไข้และรักษาการติดเชื้อที่เป็นสาเหตุของไข้ ผู้ป่วยที่มีภาวะชักจากไข้แนะนำให้นอนโรงพยาบาล เพื่อรักษาสาเหตุของไข้และให้การดูแลอย่างใกล้ชิด
การให้คำแนะนำผู้ปกครองเรื่องการดูแลไข้ และการปฐมพยาบาลอาการชักเป็นสิ่งสำคัญในการดูแลก่อนมาโรงพยาบาลหากมีอาการชักในครั้งต่อไป
การลดไข้อย่างถูกวิธี
- การให้ยาลดไข้ด้วยพาราเซตามอล โดยให้ในขนาด ยาที่เหมาะสมตามน้ำหนักตัว
- การเช็ดตัวด้วยผ้าขนหนูชุบน้ำธรรมดา หรือน้ำอุ่น บิดหมาดแล้วเช็ดบริเวณหน้าและซอกคอ เช็ดจากปลายแขนและปลายขาเข้าหาตัว และเช็ดตัวตั้งแต่ต้นคอจนถึงก้น เช็ดจนกว่าตัวเย็นลง แต่ละครั้งใช้เวลาประมาณ 15-20 นาที วัดอุณหภูมิร่างกายซ้ำหลังเช็ดตัวเสร็จ 30 นาทีหากมีไข้สูงให้เช็ดตัวซ้ำ
- ดื่มน้ำให้เพียงพอ
- ใส่เสื้อผ้าโปร่งสบาย เพื่อให้ร่างกายระบายความร้อนได้ดี
- พักผ่อนในห้องที่อุณหภูมิเหมาะสมไม่ร้อนหรือเย็น จนเกินไป
การปฐมพยาบาล
แนะนำให้ผู้ปกครองตั้งสติเพื่อให้การดูแลเด็กได้อย่างเหมาะสม พาเด็กไปยังที่ปลอดภัย แนะนำวางบนพื้นราบ ถ้ายังไม่ได้สติจับเด็กนอนราบ และตะแคงศีรษะไปด้านใดด้านหนึ่งเพื่อป้องกันการสำลัก ห้ามใช้ช้อนหรือนิ้วมืองัดปากเพราะจะทำให้เกิดบาดแผลหรือดันลิ้นไปด้านหลังจนอุดตันทางเดินหายใจ คลายเสื้อผ้าให้หลวม เช็ดตัวด้วยน้ำอุ่น ห้ามป้อนยาในขณะที่เด็กไม่รู้สึกตัว เมื่อเด็กตื่นดีให้กินยาลดไข้และนำเด็กส่งโรงพยาบาล
“ เมื่อเด็กมีไข้ ควรดูแลให้ยาลดไข้และเช็ดตัวลดไข้ สิ่งสำคัญเมื่อมีภาวะชักจากไข้ ควรพาเด็กมาพบแพทย์ เพื่อประเมินและรับการรักษาที่เหมาะสม ”
