ภาวะตัวเหลืองในทารกแรกเกิด

ภาวะตัวเหลืองเป็นภาวะที่พบได้บ่อยในทารกแรกเกิด  พบได้ถึงร้อยละ  50 ของทารกคลอดครบกำหนด และร้อยละ 80 ของทารกคลอดก่อนกำหนด  เกิดจากการที่ร่างกายมีสารที่เรียกว่า บิลิรูบิน  ในกระแสเลือดมากกว่าปกติ  บิลิรูบินเกิดจากการสลายตัวของเม็ดเลือดแดงผ่านกระบวนการกำจัดที่ตับ และขับออกจากร่างกายผ่านทางอุจจาระและปัสสาวะ  โดยทั่วไปทารกจะมีตัวเหลืองในวันที่  2 - 3  หลังคลอด

สาเหตุของภาวะตัวเหลืองในทารกแรกเกิด

1. ภาวะตัวเหลืองปกติ (Physiologic Jaundice) ทารกมีความเข้มข้นของเม็ดเลือดแดงสูง และเม็ด เลือดแดงมีอายุสั้นกว่าผู้ใหญ่ เมื่อเม็ดเลือดแดงสลายตัวและเปลี่ยนแปลงไปเป็นบิลิรูบิน  ในการกำจัดบิลิรูบินจึงทำให้เกิดภาวะตัวเหลืองตับของ  ทารกยังทำงานไม่เต็มประสิทธิภาพ โดยสามารถหายได้ภายใน  1 - 2  สัปดาห์
2. ภาวะตัวเหลืองผิดปกติ เนื่องจากมีพยาธิสภาพ (Pathologic Jaundice) มีหลายสาเหตุ เช่น

• • ภาวะหมู่เลือดแม่กับลูกไม่เข้ากัน  พบในคู่ที่มีหมู่เลือดโอกับลูกที่มีหมู่เลือดเอหรือบี  คู่ที่แม่มีหมู่เลือด RH ลบ กับลูกที่มีหมู่เลือด RH บวก
  • ทารกที่มีโรคพร่องเอนไซม์ G6PD  ทำให้เม็ดเลือดแดงแตกง่ายกว่าปกติ
  • ทารกมีเม็ดเลือดแดงจำนวนมากกว่าปกติ โดย เฉพาะทารกที่คลอดจากมารดาที่เป็นเบาหวาน
  • ตัวเหลืองที่สัมพันธ์กับการกินนมแม่ มักเกิดกับ ทารกที่ได้รับนมไม่เพียงพอพบในทารกที่กินนมแม่  เพียงอย่างเดียว  ทารกคลอดก่อนกำหนด  น้ำหนักแรกเกิดน้อย หรือมีพังผืดใต้ลิ้น
  • สาเหตุอื่น ๆ เช่น ภาวะตับอักเสบ  โรคท่อน้ำดี  ตีบ  ทารกจะมีอาการตัวเหลืองร่วมกับอุจจาระสีซีด   ภาวะพร่องไทรอยด์โมน  การติดเชื้อในกระแสเลือด

ความรุนแรงของภาวะตัวเหลือง

ถ้าระดับบิลิรูบินมากเกินไปจะผ่านเข้าสู่สมองไปจับที่เนื้อสมอง  ทำให้สมองผิดปกติ  ระยะแรกจะมีอาการซึม  ตัวอ่อน และดูดนมไม่ดี  ระยะต่อมาทารกจะซึมลง  ตัวอ่อนมากขึ้น  มีอาการกระสับกระส่าย ไข้ ร้องเสียงแหลม  ตัวเกร็ง  คอแอ่นไปด้านหลัง  หลังแอ่น  ระยะแรก ๆ หากได้รับการเปลี่ยนถ่ายเลือดโดยเร็ว  อาจทำให้สมองไม่ถูกทำลายโดยถาวร  ลดความรุนแรงของความพิการทางสมอง  แต่หากไม่ได้รับการรักษาอาจเสียชีวิตได้

การรักษาภาวะตัวเหลือง

1. การส่องไฟ โดยใช้หลอดไฟชนิดพิเศษ ให้แสงสีฟ้าที่มีความยาวคลื่นแสงที่เหมาะสม
2. การเปลี่ยนถ่ายเลือด คือ การเอาเลือดทารกที่มีบิลิรูบินสูงออกจากตัวเด็กและเติมเลือดอื่นเข้าไปทดแทนจะทำในกรณีที่บิลิรูบินสูงมาก หรือทารกเริ่มมีอาการแสดงทางสมอง  เพื่อลดระดับบิลิรูบินอย่างรวดเร็ว
3. แก้ไขสาเหตุของภาวะตัวเหลือง

“ คุณพ่อคุณแม่ ต้องหมั่นสังเกตอาการตัวเหลือง  หากทารกตัวเหลืองมากหรือเหลืองเพิ่มขึ้นเร็ว

หรือมีอาการผิดปกติ ได้แก่ ซึม ไม่ดูดนม ตัวอ่อน ร้องกวน มีไข้ เกร็งแอ่นหรือชัก อุจจาระสีซีด

ควรรีบพาทารกกลับมาพบแพทย์ทันที ”